Инсулинската резистенција често поминува незабележано бидејќи во почетокот не мора да предизвикува никакви симптоми. Додека панкреасот успева да произведува доволно инсулин за да го одржува шеќерот во крвта во границите на нормалните вредности, лицето може со години да не знае дека постои проблем.

Со текот на времето состојбата може да се влоши, а панкреасот повеќе да не успева да ја надомести намалената чувствителност на клетките на инсулин. Тогаш се зголемува нивото на шеќер во крвта, што може да доведе до предијабетес, а подоцна и до дијабетес тип 2.

Меѓу можните знаци на покачен шеќер во крвта и предијабетес се зголемена жед, често мокрење, замор, зголемена глад и заматен вид. Може да се појави и трнење во стапалата, пренесува „Index.hr“.

Кај некои лица се развиваат потемни и задебелени делови на кожата. Таквата промена се нарекува „acanthosis nigricans“, а со инсулинската резистенција се поврзува и појавата на ситни кожни израстоци.

Што го зголемува ризикот?

Точната причина за инсулинската резистенција сè уште не е целосно разјаснета, но познато е дека врз нејзиниот развој влијаат и генетските фактори и животните навики.

Ризикот го зголемуваат прекумерната телесна тежина, особено масното ткиво во пределот на стомакот, недоволното движење и исхраната со висок удел на јаглехидрати и масти. Наталожувањето маснотии во црниот дроб и мускулите може да го наруши начинот на кој телото го користи инсулинот.

Поголем ризик имаат и лицата со семејна историја на дијабетес, повозрасните лица, жените кои имале гестациски дијабетес и лицата кои пушат. Инсулинската резистенција почесто се поврзува и со покачен крвен притисок, покачен холестерол, срцеви заболувања, синдром на полицистични јајници и нарушувања на спиењето како апнеја.

Како се открива?

Не постои еден специфичен тест со кој директно се потврдува инсулинската резистенција. Лекарот обично ги проценува симптомите и факторите на ризик и, доколку е потребно, бара лабораториски анализи.

Меѓу најчестите се мерењето на гликозата на гладно, „HbA1c“, односно просечното ниво на шеќер во крвта во текот на претходните два до три месеци, како и тестот за оптоварување со гликоза. Може да се измери и нивото на инсулин на гладно.

Промените во животните навики се важни

Целта на лекувањето е да се подобри одговорот на телото на инсулин и да се одржува шеќерот во крвта во здрави граници. Во тоа голема улога имаат исхраната, редовната физичка активност и, кога е потребно, намалувањето на телесната тежина.

Се препорачува исхрана богата со интегрални житарки, протеини, овошје, зеленчук кој не содржи многу скроб и растителни влакна, со што е можно помалку високо преработени намирници.

Редовното движење може да ги подобри метаболизмот и чувствителноста на инсулин, додека намалувањето на телесната тежина кај лицата со вишок килограми може значително да го намали ризикот од развој на дијабетес.

Дали може да се намали ризикот?

На возраста и семејната историја не може да се влијае, но дел од ризикот може да се намали со одржување здрава телесна тежина, редовна физичка активност и урамнотежена исхрана. Важни се и квалитетниот сон, справувањето со стресот и редовните лекарски контроли, особено кај лицата кои веќе имаат покачен шеќер во крвта или повеќе фактори на ризик.

Инсулинската резистенција е поврзана со предијабетес, дијабетес тип 2, покачен крвен притисок, нарушувања на маснотиите во крвта, кардиоваскуларни заболувања и дебелина, поради што раното препознавање на ризикот е особено важно.