Кремљ предлага трилатерална средба на која би можело да се разговара за иднината на Украина, но без присуство на Киев и европските држави на преговарачката маса.
Коментаторот на „Шпигел“, Георг Фарион, предупредува дека таквиот договор би можел да ја претвори Европа во предмет на туѓи одлуки и ја повикува ЕУ да ја искористи својата економска моќ.
Рускиот претседател Владимир Путин посакува нова поделба на сферите на интерес меѓу големите сили, слична на онаа договорена на конференцијата во Јалта во 1945 година. Во оваа современа верзија на историјата, на преговарачката маса би седеле Путин, американскиот претседател Доналд Трамп и кинескиот лидер Шји Џинпинг, а една од темите би можела да биде и иднината на Украина. Георг Фарион, коментаторот на германскиот неделник „Шпигел“, во текст објавен на 22 октомври предупредува дека Европа во такво сценарио би можела да остане без вистинско влијание врз одлуките што директно ја одредуваат нејзината безбедност.
Според предлогот на Кремљ, тројцата лидери би можеле да се сретнат кон средината на ноември, на 18 и 19 ноември, во кинескиот град Шенжен, на маргините на самитот на Азиско-пацифичката економска соработка (АПЕК). Трамп покажал интерес за оваа можност и споменал дека на состанокот би можело да се разговара за нуклеарно разоружување.
Сепак, како што истакнува Фарион, останува отворено прашањето дали Кина би учествувала само како посредник меѓу Вашингтон и Москва или би дошла на состанокот со сопствени барања.
„Во овој политички план нема место за Украина и Европејците“, предупредува авторот на „Шпигел“. Во свет со кој би управувале три големи сили, додава тој, Германија и остатокот од Европа би станале само предмет на договор меѓу овие тројца лидери, кои би формирале своевиден триумвират.
Фарион притоа потсетува на конференцијата во Јалта, одржана во февруари 1945 година на Крим, кога лидерите на Соединетите Американски Држави, Велика Британија и Советскиот Сојуз ги договарале темелите на повоениот светски поредок. За Источна Европа, Јалта значела повеќе од четири децении неслобода под советска доминација.
Иако новата средба во Шенжен засега е само предлог, Фарион смета дека уште сега е очигледно како политиката на Трамп отвора простор за отстапки кон Русија на штета на Украина и Европа.
„Сè поочигледно е дека Трамп е подготвен да ги жртвува Украина и Европа“, пишува авторот на „Шпигел“.
Како примери ги наведува потезите на американскиот претседател по телефонскиот разговор со Путин пред околу две недели. Трамп тогаш објавил договор со Русија за дизел-гориво и го спречил стапувањето во сила на санкциите против Москва, кои непосредно пред тоа биле договорени. Истовремено, побарал и смена на украинскиот претседател Володимир Зеленски.
Авторот наведува и дека Украина почнала да добива помалку разузнавачки информации од САД, дека е ограничено функционирањето на сателитскиот интернет на Илон Маск, како и дека се запрени испораките на веќе платените пресретнувачки ракети за системот „Патриот“, кои се клучни за украинската противвоздушна одбрана.
Истовремено, Русија продолжува со нападите врз цивилната инфраструктура. Во Киев и во другите делови на Украина доаѓа до прекини во снабдувањето со електрична енергија и вода, а земјата ја очекува петтата зима од почетокот на руската инвазија од големи размери.
Фарион го пренесува и предупредувањето на Зеленски дека Украина тешко би можела да опстане доколку Москва и Вашингтон навистина се здружат против неа.
„Украина, се разбира, не би можела да опстане“, изјавил украинскиот претседател.
Последиците од евентуалната капитулација на Украина не би се ограничиле само на нејзините граници. Фарион предупредува дека руското влијание би можело да се прошири сè до источната граница на Полска, додека милиони Украинци би можеле да се упатат кон запад во потрага по безбедност.
Според проценката на авторот, ваквиот развој на настаните би му овозможил на Путин посилно да се фокусира на предизвикување на НАТО и обидите за нарушување на единството на Алијансата.
Европските држави би морале дополнително да ги зголемат издвојувањата за одбрана, а во своите воени планови би морале да ја земат предвид и можноста Русија да ги искористи ресурсите на Украина против нив.
Поради тоа, Фарион смета дека Европа мора да покаже дека не е способна само да ги трпи последиците од потезите на големите сили, туку и дека може да им наметне цена за нивните постапки.
„Европа мора да им стави до знаење на своите потенцијални противници во тројниот сојуз дека не може само да трпи удари, туку дека може и да ги возврати“, порачува авторот, кој се залага за поодлучна европска политика.
Како главно средство за притисок, Фарион ја издвојува економската моќ на Европската Унија. И Кина и Соединетите Американски Држави имаат силен интерес за пристап до европскиот пазар, што му дава можност на Брисел да ги искористи економските односи за заштита на сопствените политички и безбедносни интереси.
Авторот потсетува дека ЕУ на почетокот на октомври, според неговата оценка, успеала да обезбеди подобра заштита на европската автомобилска индустрија во односите со Пекинг.
Тој наведува и дека европските држави во јануари го одвратиле Трамп од неговите амбиции за анексија на Гренланд, покажувајќи подготвеност да ја употребат таканаречената „трговска базука“ – европски инструмент за спречување на економска принуда.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон неодамна предложија понатамошен развој и зајакнување на овие инструменти. Фарион во тоа гледа важна поука за Европа: во свет кој минува низ големи промени, губи оној кој не ги штити сопствените интереси доволно одлучно.
Затоа, тој ги повикува европските лидери, пред евентуалните нови договори меѓу Трамп и Путин, а особено пред можната трилатерална средба во Шенжен, јасно да порачаат дека на договорите што економски ѝ штетат на ЕУ ќе одговорат со најшироки можни контрамерки дозволени според европските правила.
Сепак, ваквиот пристап отвора и правни прашања. Трговските инструменти на ЕУ се наменети за решавање трговски спорови, а не за казнување геополитички одлуки со кои Брисел не се согласува. Фарион, сепак, смета дека сериозноста на ситуацијата го оправдува разгледувањето нови начини за нивна примена.
Како една од можностите го споменува воведувањето санкции против кинеските компании што ја снабдуваат Русија, а кои досега не биле опфатени со санкции. Тој признава дека и Европа би почувствувала економски последици поради тоа, но предупредува дека цената на непостапувањето би можела да биде уште поголема.
Пораката на Фарион е дека Европа не смее да дозволи за нејзината безбедност да се одлучува без нејзино учество.
Доколку Путин, Трамп и Шји се обидат да постигнат договор за нов меѓународен поредок, авторот на „Шпигел“ смета дека Европската Унија мора да покаже дека располага со економски инструменти со кои може да ги брани сопствените интереси.
„Европа мора да ги запре овие луѓе“, заклучува коментаторот на „Шпигел“.
