Милена Дравиќ, името и презимето на српската кинематографија, повеќепати го „фрли“ Кан под нозе. Покрај наградата за најдобра споредна улога, која во 1980 година ѝ ја врачи легендарниот Кирк Даглас, дивата на југословенската седма уметност блескаше на престижниот фестивал и девет години претходно, кога го промовираше едно од најоспоруваните остварувања на тогашната кинематографија, кое долго време беше забрането.
Голем успех постигна српската кинематографија во Кан пред 46 години. Горан Паскаљевиќ се најде во најтесната конкуренција за „Златната палма“ со својот „Посебен третман“, а друштво на црвениот тепих му правеа Милена Дравиќ и Љуба Тадиќ. Славната актерка тогаш ја доби наградата за најдобра женска споредна улога, станувајќи првата и единствена Југословенка на која ѝ припадна тоа високо признание.
Вонсериската уметница, чиј опус е планета сам за себе и великанка која без двоумење се смета за културно и национално богатство, на гламурозната манифестација блескаше во специјална креација со потпис на „југословенскиот Dior“, Александар Јоксимовиќ. Тоа беше денот кога светот дозна за свилата од царскиот град Призрен. Сите беа воодушевени од уникатниот фустан, а многумина, како што подоцна раскажуваше самата, ја молеле да им набави токму таков материјал.
Но, чудесната Милена шеташе по канската Кроазета и порано... Уште во 1971 година, кога сними еден од првите филмови во својата долга кариера, остварување со контроверзна содржина и експериментална структура – „Мистерије организма“ на Душан Макавеев, кое се занимава со односот меѓу комунистичката идеологија и сексуалноста, како и со теориите на австрискиот психоаналитичар Вилхелм Рајх.
И покрај тоа што ова ремек-дело на црниот бран ја воодушеви критиката на престижниот фестивал, во кината во Југославија првпат беше прикажано дури на почетокот на осумдесеттите години. Јасно, од политички причини.
Милена играше млада комунистка и фризерка која го одбива додворувањето на еден работник, бидејќи е вљубена во шампионот во уметничко лизгање Владимир Илич. „Фасцинантна, слоевита и храбра улога“, пишуваше печатот, наведувајќи ги и пофалбите што ги доби од Џек Николсон и балетанот Рудолф Нуреев. Го шармираше и големиот Милош Форман, режисерот на класиците „One Flew Over the Cuckoo’s Nest“, „Hair“, „Amadeus“ и други.
А во архивите на светските фото-агенции сè уште може да се пронајде фотографија со Форман, снимена за време на Канскиот фестивал во 1971 година, кога славниот американски режисер позираше со две Милени — кога единствената и неповторлива Милена Дравиќ во раката држеше реплика од својата глава. Тоа не беше случајно, бидејќи промовираше остварување за кое ниту таа ниту Макавеев не можеа ни да претпостават каква бура ќе предизвика. Зашто, во најмала рака, беше анархистичко. Кој го гледал филмот, знае за што станува збор.
Имено, пред — во филмот — отсечената глава на Милена да развие луда насмевка налик на онаа на психологот Рајх, таа успева да изговори нешто важно: „Другари! Ни сега не се срамам од своето комунистичко минато!“. А пред главата да ѝ се лизне од рамото, таа ѝ ја прорекува судбината на Југославија, комунизмот и на целата идеологија.
„Ти ги сакаш луѓето, но не си способен да сакаш еден човек, едно живо суштество! Од каква љубов ме удри така што помислив дека главата ќе ми одлета? ‘Убава си како револуција’, рече додека ме гледаше како слика, но не издржа таа револуција да те допре“, му зборува таа право во лице на својот балетан Владимир Илич. Оној на кого Макавеев не му дозволи во филмот да го носи своето вистинско име. Туку Лениновото.
