Новиот филм на Ксавиер Џаноли „Les Rayons et les Ombres“ се фокусира на вистинската и сè уште чувствителна приказна за Жан Лушер, моќен издавач на весници кој од пацифист станал соработник на нацистите и бил погубен за предавство во 1946 година.
Во филмот него го толкува Жан Дижарден, додека наративната перспектива ѝ е доверена ќерката на Жан, Корин Лушер, поранешна актерска ѕвезда која некогаш француската јавност ја славеше како „новата Гарбо“.
Приказна раскажана од повоена перспектива
Филмот е сместен од повоената перспектива на Корин Лушер, која ги запишува своите мисли на позајмен касетофон додека се обидува да ја помири својата лојалност кон својот татко со фактот дека тој е осуден за велепредавство. Нејзината лична и емоционална перспектива станува рамка за поголема приказна за негирање, молчење и морална одговорност, пишува „Гардијан“.
Нејзиниот поглед на минатото почнува да се распаѓа кога еден еврејски режисер кој ѝ помогнал на почетокот на нејзината кариера доаѓа во нејзиниот стан. Кога го прашува за сестра му, таа дознава дека починала во концентрационен логор.
„Не знаев“, вели Корин во филмот, на што добива одговор што станува една од најмоќните реплики во приказната: „Дали воопшто се обиде да дознаеш?“
Сè уште контроверзна тема
Филмот на Џаноли поставува прашање кое не ја изгубило својата сила дури и децении по војната: како да се прикажат луѓе кои живееле во привилегии и луксуз додека околу нив се одвивале злосторствата на окупацијата и прогонот. Токму затоа филмот предизвикува поделби во Франција.

Фокусот не е само на политичката и моралната одговорност на Лушер, туку и на поширокиот општествен механизам на замижување пред злосторствата. Филмот, не е само за поединецот, туку и за околината што дозволила ужасите на војната да бидат потиснати или игнорирани.
Татко, ќерка и слепило за реалноста
Односот меѓу Корин и нејзиниот татко ѝ дава посебна тежина на приказната. Нејзината посветеност на Жан Лушер долго време ја надвладува нејзината свест за тоа што се случувало за време на окупацијата, но токму средбата со режисерот ја открива длабочината на ова слепило.

Филмот, пишува „Гардијан“ во својата рецензија, не нуди едноставни одговори или јасна поделба помеѓу приватната лојалност и историската вина. Наместо тоа, отвора простор за едно непријатно, но неопходно прашање: колку незнаењето всушност било незнаење, а колку бил свесен избор да не се види она што се случувало.
Чувствителна тема во современиот француски филм
Џаноли така се осврна на тема што останува политички, историски и емоционално чувствителна во Франција. Приказната за соработката со нацистите, улогата на медиумите и однесувањето на културната елита за време на окупацијата продолжува да предизвикува силни реакции, а „Les Rayons et les Ombres“ (Зраци и сенки) јасно влегува во овој простор на непријатност.

Во филмот, Жан Дижарден го портретира ликот кој не е прикажан само како историска фуснота, туку како фигура околу која дури и денес се разбиваат толкувањата за вината, одговорноста и обидите за последователно оправдување.

Режисерот Џаноли дополнително нагласи колку темата и понатаму е чувствителна во француското општество, потсетувајќи на зборовите на историчарот Паскал Ори: „Никој не би ми простил кога би ја кажал вистината“. Таа реченица го сумира тонот на филмот, кој се занимава не само со личната приказна на Жан Лишер, туку и со непријатното прашање колку е подготвена Франција целосно да се соочи со наследството на колаборацијата.










