Србија влегува во изборен викенд со прашање што ја надминува вообичаената партиска трка: дали студентското движење може да ја претвори уличната поддршка во парламентарно мнозинство? Гласањето е закажано за недела, 25 октомври.

Според прегледот на агенцијата Анадолу, граѓаните ќе избираат 250 пратеници. Главни соперници се блокот на Српската напредна странка и Студентската листа – „Студентите победуваат“, произлезена од протестите по трагедијата на железничката станица во Нови Сад.

Од протест до гласачко ливче

Движењето бара одговорност, владеење на правото и посилни институции. Владејачкиот блок, пак, во кампањата ги истакнува стабилноста, инфраструктурните проекти и економските инвестиции, наведува Анадолу.

Како што известува Ројтерс, студентската листа опфаќа професори, актери, земјоделци и други кандидати надвор од традиционалните партиски структури. Прв на листата е кардиологот Илија Срдановиќ, но движењето нагласува дека тоа не значи оти тој автоматски би бил кандидат за премиер.

Завршен собир на Студентската листа во Белград, 22 октомври 2026. Фотографија: "AP / Armin Durgut".

Студентите се обидуваа да стигнат и до гласачите надвор од големите градови преку пешачки маршеви и разговори од врата до врата. Предизвикот сега е таа мобилизација да стане изборен резултат, а потоа и договор за управување со државата.

Видео од завршниот студентски собир во Белград. Објавено на 23 октомври 2026, "RFE/RL".

Зошто првото место не е доволно?

За мнозинство во парламентот се потребни најмалку 126 од 250 пратеници. Ако ниту еден блок не го достигне тој број, клучни ќе бидат преговорите со помалите партии и со претставниците на националните малцинства.

Изборниот праг за повеќето листи е три проценти од важечките гласови, додека малцинските листи се ослободени од него. Затоа распределбата на мандатите ќе зависи и од тоа кои листи ќе влезат во парламентот, а не само од разликата меѓу првите две.

Што очекуваат студентите?

Во репортажата објавена од Асошиејтед прес на 24 октомври, студенти од различни факултети зборуваат за надежите пред гласањето. Бараат поодговорни институции, еднаква примена на законите и помалку корупција.

Нивните очекувања одат и подалеку од изборниот резултат: дел нагласуваат дека работата за промени мора да продолжи и по гласањето, а меѓу приоритетите ги наведуваат и почистиот воздух и повеќе зелени површини. Сведоштвата ги покажуваат ставовите на соговорниците, а не претставуваат анкета или прогноза за победникот.

Анкетите не даваат сигурен победник

Асошиејтед прес известува дека анкетите покажуваат различни резултати, додека двата табора тврдат дека имаат предност. Оттаму, поединечна анкета или масовноста на митинг не треба да се читаат како веќе решени избори.

Александар Вучиќ, кој во септември се повлече од претседателската функција, настапува со намера повторно да стане премиер, наведува Радио Слободна Европа. Во фокусот остануваат и условите за гласање: набљудувачите изразуваат загриженост за нерегуларности, а власта тврди дека ги спровела препораките за подобрување на изборниот процес.

Гласачките места во недела се предвидени да работат од 7 до 20 часот по локално време. Првите проекции ќе бидат неофицијални; одговорот кој може да формира влада ќе зависи од утврдените резултати и од обезбедената поддршка во новиот парламент.