На маргините на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк, Трамп ќе се сретне со данската премиерка Мете Фредериксен и премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен. Тројката ќе потпише договор според кој САД ќе добијат можност да ја прошират својата воена инфраструктура во Гренланд, објави Ројтерс, повикувајќи се на три извори запознаени со договорот.

Покрај постоечката вселенска база Питуфик, договорот треба да обезбеди две дополнителни локации за американските сили. Првата е Нарсарсуак, поранешна американска база од ерата на Студената војна на југот од Гренланд. Другата е Местерсвиг на истокот од островот, воена база што моментално ја користи „Сириус Дог След Патрол“, елитна данска единица за специјални сили.

Тоа е првото големо проширување на американската воена инфраструктура во Гренланд од Студената војна. Во тоа време, САД имаа 17 воени инсталации и повеќе од 10.000 војници на островот.

Гренланд, поранешна данска колонија, сега е полуавтономна територија во рамките на Кралството Данска. Неговата позиција помеѓу Северна Америка и Арктикот, како и големите наоѓалишта на природни ресурси, му даваат исклучително стратешко значење.

Договорот доаѓа по неколкумесечна дипломатска криза предизвикана од напорите на Трамп САД да ја преземат контролата врз Гренланд. Американскиот претседател претходно изјави дека не сака да ја исклучи ниту економската ниту воената сила како начин за постигнување на таа цел.

Ваквите изјави предизвикаа сериозни тензии во рамките на НАТО и ги доведоа властите на Данска и Гренланд до интензивни преговори со Вашингтон.

Трамп сега тврди дека договорот им дава на САД „трајна контрола врз безбедноста и сите други потреби на Гренланд“.

Сепак, Данска не го потврди таквото толкување. Копенхаген наведува дека договорот го почитува суверенитетот на Кралството Данска и правото на самоопределување на Гренланд.

Данскиот министер за надворешни работи Ларс Локе Расмусен рече дека договорот ја става безбедноста на Арктикот под колективен надзор на НАТО, наместо тоа да биде прашање исклучиво за Вашингтон и Копенхаген.

„Причината зошто можеме да го склучиме овој договор, кој е корисен од гренландска, американска и европска перспектива, како и за Кралството Данска, е тоа што станува збор за безбедносна политика“, рече Фредериксен во Њујорк.

Деталите сè уште не се објавени

Текстот на договорот не беше објавен пред церемонијата на потпишување, па затоа останува нејасно дали го менува постојниот договор за одбрана од 1951 година, кој е правна основа за американското воено присуство на Гренланд, или воспоставува сосема нова рамка.

Без оглед на правниот модел, договорот претставува значаен пресврт во однос на претходните барања на Трамп за преземање на Гренланд и во исто време најголемото проширување на американското воено присуство на островот во последните неколку децении, анализира медиумот.