Во последниве недели, на преговарачка маса се почесто се разговара за можноста за ставање крај на руската инвазија на Украина. Примери се таканаречената „мировна мисија“ на унгарскиот премиер Виктор Орбан, која сам ја извршил, како и изјавата на американскиот републикански претседателски кандидат Доналд Трамп дека „ќе ја заврши војната во рок од 24 часа“.
И поранешниот британски премиер Борис Џонсон го поврза мировниот план со територијалната реалност пред февруари 2022 година, кога започна руската инвазија. Во тоа време, Крим веќе беше припоен, а делови од Луганск и Доњецк беа окупирани.
Но, вистинското изненадување го приреди градоначалникот на Киев, Виталиј Кличко, зборувајќи за можноста за територијален компромис.
Досега претставниците на украинската влада главно избегнуваа такви формулации. Официјален Киев инсистира на границите од 1991 година.
„Дали претседателот на Украина ќе ја продолжи војната со дополнителни жртви и уништувања или ќе мора да размисли за можен територијален компромис со Путин? Ако сакаат, каков ќе биде притисокот од Америка во случај на победа на Трамп? Како ќе му објаснат на сопственото население дека мора да се откажат од делови од територијата, за која животот го дадоа илјадници наши херојски борци?“, рече Кличко во интервју за весникот „Кориере дела сера“. Тој рече дека во таков случај претседателот Володимир Зеленски веројатно ќе мора да организира референдум за можни територијални компромиси.
Дали ваквите изјави значат дека Украина се отвора за дипломатски решенија? И дали е тоа воопшто прифатливо за луѓето во земјата и за западните партнери?
Директорот на Киевскиот центар за политички истражувања „Пента“, Володимир Фесенко изјавите на градоначалникот на Киев ги означува како „лажен почеток“, бидејќи во моментов нема вистински мировни преговори, туку само иницијативи и планови кои не се многу добра основа. за преговори. Тој додаде дека Кличко дава такви изјави со цел политичка пресметка со претседателот Зеленски, со кој со години е во конфликт, пренесува Дојче веле.
„Кличко го поттикнува постоечкиот страв кај населението од таен договор. Но, нема тајни договори, сè уште нема мировни преговори“, вели Фесенко. Тој додава дека и онака е невозможно да се склучи таен договор, бидејќи тој сепак би морал да се спроведе со поддршка на општеството. „Тогаш ќе требаше согласност на референдум, за Зеленски самиот да не прави отстапки.
Роџер Хилтон од меѓународниот тинк-тенк ГЛОБСЕК со седиште во Братислава вели дека претходните две тешки години на војна принудија некои украински политичари да зборуваат за можни територијални отстапки. „Тоа што слушаме такви зборови од устата на човек како градоначалникот Кличко е признание дека државата е исправена пред тешки политички одлуки“, вели овој експерт. Тој додава дека ваквите изјави би можеле да бидат внатрешно политички тест со цел да се открие до кој степен украинското општество ја поддржува таа позиција.
Според Хилтон, Кличко никогаш не криел дека сака да стане претседател, па ја користи можноста да постигне политички придобивки врз основа на прашањето за мирно решение. Хилтон вели дека поради војната годинава не се одржале претседателски избори, па ваквите изјави би можеле да се сметаат за дел од предизборната кампања. Хилтон смета дека територијалните отстапки би биле лоши и за Европа.
„Мислам дека повеќето од западните сојузници не би прифатиле Украина да се откаже од дел од својата територија, бидејќи тоа би ѝ донело низа нерешливи проблеми на Европа. Дополнително, глобално тоа би било преседан за други авторитарни режими, кои сакаат нелегално да припојат некои области“, вели овој експерт.
Според анкетите, од пролетта 2023 година се зголемува бројот на оние кои би биле подготвени да направат отстапки во име на мирот. Во мај годинава ги имало 32 отсто, а во мај 2023 година само десет отсто. Мнозинството од испитаниците, 55 отсто од нив, се против какви било територијални отстапки за Русија. Ова се овомесечните податоци на Киевскиот меѓународен институт за социологија (КИИС).
Ако ги споредиме бројките од периодот меѓу мај 2022 година и мај 2023 година, тогаш само осум до десет проценти од испитаниците биле подготвени за територијални компромиси, а огромното мнозинство - од 82 до 87 проценти - биле против какви било отстапки.